Obiekt gospodarczy

Relacje i procesy systemowe w obiekcie gospodarczym

Do otoczenia obiektu gospodarczego należą określone elementy (obiekty) spoza przedsiębiorstwa, wykazujące znaczące z nim sprzężenia informacyjno - zasileniowe.

W otoczeniu możemy wyróżnić:

jednostki nadrzędne

zakład przedsiębiorstwo, przedsiębiorstwo - zrzeszenie, przedsiębiorstwo koncern itp.

jednostki kooperujące w sferze wytwórczej

głównie dostawcy surowców, materiałów, maszyn i urządzeń, odbiorcy wyrobów gotowych

jednostki wspierające sferę obrotu

biura handlowe, giełdy, firmy spedycyjne, instytucje kredytowe, ubezpieczeniowe, banki itp.

jednostki współpracujące w sferze informacyjnej

biura doradcze, marketingowe, instytucje naukowe, biura projektowo-badawcze, ośrodki szkoleniowe itp.

jednostki administracji państwowej i terenowej

instytucje publiczne, organizacje społeczne itp.

W przedsiębiorstwach handlowych podstawowym komponentem struktury jest system obrotu towarowego. Należą do niego: hurtownie, magazyny, sieć handlowa, środki transportu. Systemy zarządzania i informacyjny zorientowane są na wspieranie podstawowych funkcji obrotu towarowego. W przedsiębiorstwach handlowych właściwie
nie występuje w cyklu funkcjonowania faza produkcji. Podstawowe zadania realizowane są w fazie zaopatrzenia i w fazie dystrybucji.

W przedsiębiorstwach usługowych podstawowym systemem jest system działalności usługowej. Przedsiębiorstwa usługowe w zależności od rodzaju i skali działalności mają znacznie zróżnicowaną strukturę i formy funkcjonowania. Zwróćmy uwagę na specyfikę organizacji i zróżnicowaną skalę działalności np.: biur projektowo-badawczych, biur doradczo - marketingowych, biur turystycznych, zakładów
napraw sprzętu domowego, zakładów szewskich, krawieckich, jubilerskich, hoteli, restauracji, kin, teatrów itd.

W instytucjach publicznych (poczta, banki, firmy ubezpieczeniowe) miejsce systemu wytwarzania zajmuje system działalności podstawowej. Należą do niego komórki i stanowiska bezpośrednio związane z działalnością podstawową, np. okienka pocztowe, stanowiska bankowe, punkty obsługi klientów. Duże znaczenie przypisuje się w tych instytucjach, ze względu na masową liczbę kontaktów z otoczeniem, systemowi informacyjnemu i zarządzania.

W jednostkach administracji państwowej i terenowej rolę systemu wytwarzania pełni system obsługi obywateli, zbliżony funkcjonalnie do systemu działalności usługowej. Należą do niego komórki i stanowiska organizacyjne, których przedmiotem działania jest wydawanie różnych zezwoleń, pozwoleń, zakazów, nakazów, prowadzenie rejestrów itp. W jednostkach administracyjnych największe znaczenie przypisuje się sprawnemu działaniu systemu informacyjnego.

Systemowe ujęcie obiektu gospodarczego

W ujęciu systemowym obiekt gospodarczy traktowany jest jako zbiór części wzajemnie oddziałujących na siebie, a własności obiektu są definiowane przez zawartość zbioru części (zestawu elementów), własności poszczególnych elementów składowych oraz charakter i kierunki ich wzajemnych oddziaływań. Tak rozpatrywany obiekt traktuje się w tej metodzie badawczej jako swego rodzaju system.

Ogólnie przez obiekt gospodarczy rozumieć będziemy otwarty, dynamiczny układ społeczno-techniczny realizujący określone cele gospodarcze. W tej definicji mieszczą się różnorodnej klasy obiekty gospodarcze: od gospodarki światowej, międzynarodowej, krajowej, regionalnej, koncernów międzynarodowych, zrzeszeń przedsiębiorstw, przedsiębiorstw wielozakładowych do spółek jednoosobowych i poszczególnych klientów - konsumentów.

W przedsiębiorstwach, szczególnie tych związanych z działalnością przemysłową, możemy wyróżnić dwa podstawowe podukłady (podsystemy):

wytwarzania

zadaniem tego podsystemu jest przekształcanie surowców, materiałów, półfabrykatów za pomocą procesów produkcyjnych w produkty

zarządzania

oddziałuje na wszystkie elementy w celu realizacji podstawowych funkcji obiektu

Sprawne sterowanie złożonymi procesami zarządzania i wytwarzania, niezbędne do realizacji podstawowych zadań i celów obiektu gospodarczego, wymaga dopływu i przepływu przez obiekt zestawu informacji określających jego stan początkowy, stan bieżący i ewentualnie stan perspektywiczny (oczekiwany). W przepływach informacyjnych biorą udział elementy należące do otoczenia obiektu gospodarczego oraz elementy jego integralnych podsystemów: zarządzania i wytwarzania.

Wyróżniony i uporządkowany układ tych elementów, których przedmiotem wejścia, podstawowych procesów i wyjścia są informacje, nazywamy podsystemem informacyjnym obiektu gospodarczego. Podstawowymi komponentami systemu informacyjnego są:

• zbiór nadawców informacji
• zbiór stosowanych w systemie metod i środków technicznych
• zbiór (zbiory) informacji
• zbiór kanałów przepływu informacji
• zbiór odbiorców informacji

Do podstawowych funkcji systemu informacyjnego należy zbieranie, gromadzenie, przetwarzanie, przechowywanie i przekazywanie decydentom informacji służących podejmowaniu przez nich racjonalnych decyzji i sprawnemu zarządzaniu obiektem gospodarczym.

Komputerowo wspomagane przetwarzanie informacji

Zastosowanie komputerów do przetwarzania informacji i rozwój informatycznych systemów zarządzania w istotny sposób oddziałuje na funkcjonowanie biznesu. Wśród najważniejszych oddziaływań wymienić należy:

Ułatwienie wzrostu skali biznesu.

Po zainstalowaniu zautomatyzowanego systemu przetwarzania informacji większość menedżerów odkrywa, że możliwe jest rozszerzenie działalności firmy nawet bez konieczności dokonywania zasadniczych zmian.

Mniej urzędniczej pracy biurowej.

Zastosowanie komputerów zmniejsza zapotrzebowanie na pracowników biurowych, którzy w przeszłości przetwarzali informację w sposób ręczny.

Zmniejszenie kosztu przetwarzania informacji.

Komputery mogą przetwarzać informację po znacznie niższym koszcie niż ludzie. Koszt przetwarzania informacji w odniesieniu do jej wielkości generowanej na wyjściu systemu uległ drastycznemu obniżeniu.

Automatyzacja niektórych decyzji.

Wiele organizacji stosuje komputery do automatyzacji poszczególnych decyzji na niskim szczeblu decyzyjnym.

Dostępność większej ilości informacji i jej lepsza jakość.

Komputery znacząco zwiększyły ilość informacji dostępnej dla menedżerów. większość dostępnej obecnie informacji nie byłaby osiągalna przy ręcznych systemach przetwarzania z powodu bariery koniecznych nakładów pracy i czasu niezbędnego dla dokonania obliczeń.